Produkty zbożowe - omówienie produktów zbożowych z punktu widzenia towaroznawczego oraz z punktu widzenia nauk o żywieniu człowieka

Niniejszy artykuł będzie na temat produktów zbożowych i ich rola w żywieniu człowieka. Omówię dość istotne informacje na temat zbóż i produktów zbożowych z towaroznawczego punktu widzenia, ale również omówię ich wartość odżywczą z punktu widzenia nauk o żywności i żywienia człowieka. Dowiecie się także, komu zaleca się dietę bezglutenową. Temat diety bezglutenowej muszę poruszyć ze względu na to, iż ona jest promowana i błędnie zaleca się każdemu odrzucenia produktów zbożowych, które są źródłem glutenu. Podam także wartość energetyczną przykładowych produktów zbożowych. Również wspomnę o zaleceniach żywieniowych, które mówią nam, ile dziennie powinniśmy spożyć produktów zbożowych. Na początek omówię wstępne informacje na temat produktów zbożowych i na temat ziaren zbóż.

Autor: Patryk
 
Produkty zbożowe to grupa różnorodnych produktów zbożowych, które zaliczamy do pierwszej grupy produktów spożywczych wg klasyfikacji towaroznawczej 12 grup produktów spożywczych. Do 1 grupy produktów spożywczych, czyli produktów zbożowych zaliczamy m.in. makaron, kasze, mąkę, pieczywo, musli, płatki jaglane, czy też owsianeTe produkty uzyskujemy z różnych ziaren zbóż tj. pszenica, owiec, jęczmień, proso, gryka, żyto, czy też kukurydza. Ryż także zaliczamy do zbóż w towaroznawstwie żywności. Ziarna zbóż mają specyficzną budowę - są zbudowane z bielma, zarodka, warstwy aleuronowej i okrywy (łuska). Nie mniej jednak każde ziarna zbóż muszą przejść różne procesy technologiczne, jakie stosuje się w technologii żywności, by uzyskać np. mąkę. O mące zrobię osobny post, gdzie omówię rodzaje mąki w zależności od jej oznaczenia oraz zastosowanie mąki w kulinarii. Z historycznego punktu widzenia, zboża były już uprawiane dość dawno. W średniowieczu  zboża były rozdrabniane w specjalnych żarnach, a mąka była przeznaczona do przyrządzenia pieczywa (do pieczywa wówczas dodawano zakwas ze sfermentowanego ciasta). Ze zbóż często przygotowywano chleb, które było elementem diety starożytnych rzymian. Także za czasów panowania dynastii Tudorów (m.in. Henryka VII Tudora) jedzono pieczywo. Już za czasów panowania Augusta Oktawiana, zboże było importowane. To takie małe ciekawski dotyczące historii kulinarii. Produkty zbożowe przede wszystkim dostarczają nam różnorodne składniki pokarmowe i stąd też dietetycy oraz żywieniowcy zalecają, aby w naszej diecie pojawiały się różnorodne produkty zbożowe, szczególnie w zakładach żywienia zbiorowego. O wartości odżywczej produktów zbożowych omówię poniżej.
 
Produkty zbożowe - zawartość poszczególnych składników pokarmowych w różnorodnych produktach zbożowych i ich wartość energetyczna
 
Omówię teraz wartość odżywczą produktów zbożowych. Poszczególna zawartość poszczególnych składników pokarmowych w różnych produktach zbożowych może się oczywiście różnić. Ogólnie to produkty zbożowe są źródłem białka oraz węglowodanów (sacharydy), głównie węglowodanów złożonych - błonnika pokarmowego (polisacharyd) i skrobi (polisacharyd). Również produkty zbożowe zawierają tłuszcze, ale w niewielkich ilościach. Produkty zbożowe ponadto są źródłem wielu witamin m.in. witaminy A (kukurydza), E i witamin z gr. B oraz źródłem składników mineralnych. Podam przykładowe składniki mineralne (makro- i mikroelementy), które zawierają różnorodne produkty zbożowe: magnez, sód, żelazo (niehemowe), wapń, cynk, selen, potas. Produkty zbożowe ponadto zawierają kwas fitynowy - składnik pokarmowy antyodżywczy. Indeks glikemiczny produktów zbożowych jest różny. To samo dotyczy wartości energetycznej produktów zbożowych, gdzie ich wartość kaloryczna może się różnić. Poniżej przedstawię Państwu 10 przykładowych produktów zbożowych oraz ich wartość energetyczna (w 100 g produktu zbożowego).
  • kasza gryczana (ugotowana) - ok. 102 kcal
  • kasza kukurydziana (ugotowana) - ok. 340 kcal
  • ryż biały (nie ugotowany)- ok. 365 kcal
  • pieczywo razowe - ok. 213 kcal
  • pieczywo pszenne - ok. 240 kcal
  • bułka grahamka - ok. 265 kcal
  • kasza jaglana (nie ugotowana)- ok. 390 kcal
  • makaron pełnoziarnisty (nie ugotowany)- ok. 110 kcal
  • chleb orkiszowy - ok. 245 kcal
  • płatki owsiane górskie - ok. 366 kcal

Zalecenia żywieniowe dotyczące spożycia produktów zbożowych

Produkty zbożowe dostarczają dużo składników pokarmowych, o czym już wcześniej Państwo się dowiedzieliście. Zgodnie z zaleceniami żywieniowymi, dziennie powinniśmy zjeść 4, a najlepiej 5 porcji produktów zbożowych. Obecnie produkty zbożowe znajdują się na 3 miejscu od dołu (po warzywach i owocach) w najnowszej piramidzie zdrowego żywienia i aktywności fizycznej, którą opracował IŻŻ w 2016 r. Dzienne racje pokarmowe także wskazują normę spożycia produktów zbożowych. O normie spożycia produktów zbożowych już była mowa na moim blogu [1]. Należy pamiętać, iż w zakładach żywienia zbiorowego typu zamkniętego należy często podawać konsumentom różne produkty zbożowe. Dotyczy szczególnie stołówek szkolnych i przedszkolnych, gdzie w każdym posiłku powinien pojawić się produkt zbożowy. Na temat zaleceń spożycia produktów zbożowych już wielokrotnie pisałem na blogu, dlatego też podam linki do artykułów związanych z zaleceniami żywieniowymi dotyczącymi spożycia produktów zbożowych [2, 3, 4].
 
Pisząc niniejszy artykuł na temat produktów zbożowych, chciałbym poruszyć ważny temat związany z dietą bezglutenową. Ostatnio strasznie promuje się dietę bezglutenową, gdzie często osoby propagujące tę dietę wmawiają nam, jak to niby ten gluten jest szkodliwy dla naszego organizmu i każą nam odstawić produkty zbożowe. Czy prawdą jest, że gluten jest szkodliwy? Już odpowiadam na to pytanie. Gluten szkodzi jedynie osobom mających nietolerancję pokarmową na gluten, ale również osobom chorym na celiakię. Takie osoby muszą koniecznie przestrzegać diety bezglutenowej, którą zaleci lekarz lub dietetyk, gdzie eliminuje się produkty spożywcze, które są źródłem białka, czyli glutenu. Osoby zdrowe nie powinni wcale eliminować produktów zbożowych. Produkty zbożowe dostarczają nam dużo składników odżywczych, szczególnie błonnika pokarmowego, które ma kluczowe znaczenie w naszym żywieniu. Straszenie szkodliwością glutenu jest zbyt przesadzone, już nie mówiąc o modzie na tę dietę. Proszę pamiętać, że ta dieta jest wyłącznie przeznaczona dla osób chorych na celiakię i dla osób mających nietolerancję pokarmową na gluten. W zakładach żywienia zbiorowego często pojawiają się konsumenci, którzy nie mogą z przyczyn zdrowotnych spożywać potraw i produktów spożywczych, które są źródłem glutenu, dlatego też napiszę osoby artykuł na temat diety bezglutenowej.
 
Na moim blogu także został opublikowany artykuł na temat kasz i ich wartości odżywczej, dlatego też polecam przeczytać ten artykuł, jeżeli ktoś jeszcze go nie przeczytał [5].

Podsumowując: produkty zbożowe odgrywają dość istotną rolę w naszym żywieniu, gdyż produkty zbożowe dostarczają wiele składników pokarmowych (białka, tłuszcze, węglowodany, witaminy i składniki mineralne - makro- i mikroelementy). Produkty zbożowe dostarczają nam szczególnie błonnika pokarmowego, który nie tylko wpływa na pracę naszych jelit, ale również oczyszcza organizm z toksyn i metali ciężkich. Jeżeli chodzi o gluten, to on jedynie szkodzi osobom chorym na celiakię bądź osobom mających nietolerancję pokarmową na gluten i tylko takie osoby muszą stosować dietę bezglutenową. Twierdzenie, że gluten wszystkim szkodzi, jest nieprawdziwe. W zakładach żywienia zbiorowego typu zamkniętego powinno się podawać często produkty zbożowe. W restauracjach także powinno się podawać różnorodne dania na bazie kasz np. kaszy jaglanej, gryczanej.


Linki:
[3] http://blog-zywienie-zbiorowe.blogspot.com/2016/05/10-zasad-racjonalnego-zywienia.html
[4] http://blog-zywienie-zbiorowe.blogspot.com/2016/10/jadlospis-sniadanie-i-2-sniadanie.html
[5] http://blog-zywienie-zbiorowe.blogspot.com/2016/06/kasza.html

Komentarze

  1. Ja nie unikam produktów zbożowych, a wręcz przeciwnie - bardzo je lubię i chętnie jem :) Od kasz i makaronów po różnego rodzaju mąki, płatki itd :) Nie wyobrażam sobie wykluczenia ich z jadłospisu :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja też, lubię wszystkie produkty z tej grupy☺

      Usuń
  2. Gluten zły, niedobry, ale nie dla wszystkich. Zboża są różne - każdy coś dla sb dopasuje.

    OdpowiedzUsuń
  3. 5 porcji dziennie - to bardzo dużo . A gdzie jeszcze warzywa i owocki? ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Posiłki należy odpowiednio komponować :) Warzywo możemy dodać do kanapki z chleba razowego lub np. graham. Można także dodać owoce sezonowe do owsianki na mleku. Na obiad możemy ugotować kaszę i do tego porcja surówki lub sałatki warzywnej.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Patryk

      Usuń
  4. Bardzo ciekawe informacje!

    Pozdrawiam serdecznie!:)

    Basia

    OdpowiedzUsuń
  5. Uwielbiam makarony, ale nie wszystkie. Lubię te duże. Nitek nie znoszę. Pieczywo jem każde. Zauważyłam jednak że po wieloziarnistym dokucza mi żołądek

    OdpowiedzUsuń
  6. ja bardzo dużo stosuję w mojej kuchni produktów zbożowych :)

    OdpowiedzUsuń
  7. ja makaronów ine lubię nie smakują mi

    OdpowiedzUsuń
  8. Fajnie, że poruszyłeś temat glutenu, bo to co ostatnio obserwuję, to istne szaleństwo.

    OdpowiedzUsuń

Prześlij komentarz

Zasady dodawania komentarzy do bloga Blog o żywieniu zbiorowym:

1. Jeżeli dodajesz komentarz pod postem na moim blogu, jednocześnie akceptujesz moje zasady, jakie panują na moim blogu.
2. Zanim komentarz zostanie opublikowany na moim blogu, zostanie wcześniej sprawdzony przez administratora bloga. Komentarz, który nie narusza moich zasad, zostanie opublikowany.
3. Administrator bloga nie opublikuje komentarza, jeżeli:
- komentarz jest spamem;
- osoba dodająca komentarz dodała link do jakiejś strony internetowej, co ma charakter reklamowy (np. strony o lekach, o suplementach diety, strony dla dorosłych, reklama stron www firm itp.);
- komentarz zawiera słowa niecenzuralne;
- komentarz obraża administratora bloga lub innego komentującego;
- komentarz nie odnosi się ani do czyjegoś komentarza, ani do postu.
4. Komentarze muszą odnosić się do danego tematu posta lub innego dodanego komentarza, jaki pojawił się na moim blogu.
5. Komentarz nie może być reklamą!

Wszelkie pytania, propozycje napisania postu, uwagi itp. proszę kierować na adres e-mail administratora bloga!

Patryk
administrator bloga