Prawo żywnościowe - czym jest żywność (środek spożywczy), żywność przetworzona i nieprzetworzona oraz czym jest higiena środków spożywczych wg prawa żywnościowego?

Jest to kolejny już post, który publikuję na moim blogu, jeżeli chodzi o prawo żywnościowe. W tym artykule dowiecie się, czym jest żywność (nazywając inaczej środkiem spożywczym), ale również dowiecie się, czym jest żywność przetworzona i nieprzetworzona oraz higiena środków spożywczych wg prawa żywnościowego. O definicji prawa żywnościowego i definicji bezpieczeństwa żywnościowego była już mowa na moim blogu.
 
Na blogu wielokrotnie piszę na temat żywności i bezpieczeństwa żywności. Jak Państwo wiecie, iż produkcja i dystrybucja żywności jest uregulowana w prawie żywnościowym, o czym już pisałem na blogu na temat prawa żywnościowego [1]. Żywność odgrywa ważną rolę w naszym żywieniu, która dostarcza do naszego organizmu wiele składników pokarmowych tj. białka, tłuszcze, węglowodany, składniki mineralne (makro- i mikroelementy), czy też witaminy (rozpuszczalne w tłuszczach i w wodzie). Żywność także dostarcza nam energię. Kolejną rzeczą jest bezpieczeństwo żywności. Każda żywność musi być bezpieczna do spożycia dla konsumenta. O tym zresztą pisałem na blogu [2]. Każda żywność jest produkowana z zastosowaniem systemu HACCP, GHP i GMP, a niekiedy producenci żywności wdrażają system zarządzania bezpieczeństwem żywności (ISO 22000), czy system zarządzania jakością (ISO 9001). Wdrażanie i stosowanie systemu HACCP, GHP oraz GMP w praktyce w zakładach produkujących i dystrybuujących żywność, czy też w zakładach żywienia zbiorowego (typu otwartego i zamkniętego) jest obowiązkowe, uregulowane w prawie żywnościowym oraz kontrolowane przez odpowiednie urzędy, które sprawują nadzór nad bezpieczeństwem żywności (m.in. Państwowa Inspekcja Sanitarna). O systemie HACCP pisałem już resztą na blogu [3]. Przejdźmy teraz do omówienia definicji żywności.


Autor: Patryk
 
Czym jest żywność wg prawa żywnościowego?
 
Wg towaroznawstwa żywności, żywność to różna grupa produktów spożywczych (żywność pochodzenia roślinnego i zwierzęcego), czyli warzywa, owoce, produkty zbożowe, tłuszcze roślinne i zwierzęce, cukier, ale również mleko, produkty mleczne fermentowane, mięso i wędliny, jajka, rośliny strączkowe i jeszcze wiele innych produktów spożywczych, które można kupić w sklepie. Żywność to także fast foody, ciasta, ciastka i inne wyroby cukiernicze, czy też wyroby garmażeryjne. Żywność może być nieprzetworzona lub przetworzona. Może być też żywność genetycznie modyfikowana, funkcjonalna, czy ekologiczna. W towaroznawstwie żywności możemy podzielić produkty spożywcze na 12 grup, o czym już pisałem na temat podziału towaroznawczego produktów spożywczych na 12 grup [4]. Inaczej na żywność mówi się środki spożywcze. A czym jest żywność wg prawa żywnościowego? Definicję żywności znajdziemy w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności.
Zgodnie z art. 2 ww. rozporządzenia, „żywność (lub środek spożywczy) oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać”.
A co obejmuje środek spożywczy? Zgodnie z art. 2 ww. rozporządzenia, „środek spożywczy obejmuje napoje, gumę do żucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do żywności podczas jej wytarzania, przygotowania lub obróbki. Definicja ta obejmuje wodę zgodną z normami określonymi zgodnie z art. 6 dyrektywy 98/83/WE i bez uszczerbku dla wymogów dyrektyw 80/778/EWG i 98/83/WE”.
Prawo żywnościowe również mówi nam, czego nie obejmuje środek spożywczy.
Zgodnie z art. 2 ww. rozporządzenia, „środek spożywczy nie obejmuje:
a) pasz;
b) zwierząt żywych, chyba że mają być one wprowadzone na rynek do spożycia przez ludzi;
c) roślin przed dokonaniem zbiorów;
d) produktów leczniczych w rozumieniu dyrektyw Rady 65/65/EWG i 92/73/EWG;
e) kosmetyków w rozumieniu dyrektywy Rady 76/768/EWG;
f) tytoniu i wyrobów tytoniowych w rozumieniu dyrektywy Rady 89/622/EWG;
g) narkotyków lub substancji psychotropowych w rozumieniu Jedynej konwencji o środkach odurzających z 1961 r. oraz Konwencji o substancjach psychotropowych z 1971 r.;
h) pozostałości i kontaminantów”.

Czym jest żywność przetworzona i nieprzetworzona wg prawa żywnościowego?
 
Skoro już Państwo wiecie, czym jest środek spożywczy, co obejmuje i nie obejmuje środek spożywczy, to najwyższy czas podać definicję żywności przetworzonej i nieprzetworzonej.
Definicję żywności przetworzonej i nieprzetworzoną znajdziemy w art. 2 ust. 1 pkt n i o Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt n ww. rozporządzenia, produkty nieprzetworzone oznaczają środki spożywcze, które nie podlegają przetwarzaniu, i obejmują produkty, które zostały rozdzielone, podzielone na części, przecięte, pokrojone, pozbawione kości, rozdrobnione, wygarbowane, skruszone, nacięte, wyczyszczone, przycięte, pozbawione łusek, zmielone, schłodzone, zamrożone, głęboko zamrożone lub rozmrożone”.
Z kolei art. 2 ust. 1 pkt o ww. rozporządzenia mówi, iż „produkty przetworzone oznaczają środki spożywcze uzyskane w wyniku przetworzenia produktów nieprzetworzonych. Produkty te mogą zawierać składniki, które są niezbędne do ich wyprodukowania lub do nadania im specyficznego charakteru”.
A czym jest przetwarzanie? Taką definicję znajdziemy również ww. rozporządzeniu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt m ww. rozporządzenia, „przetwarzanie oznacza każde działanie, które znacznie zmienia produkt wyjściowy, w tym ogrzewanie, wędzenie, solenie, dojrzewanie, suszenie, marynowanie, ekstrakcję, wyciskanie lub połączenie tych procesów”. Niestety, często ludzie negatywnie mówią o żywności przetworzonej. Wynika to głównie z braku wiedzy na temat technologii żywności, dlatego też postanowiłem podać definicję przetwarzania. Warto także dodać, że kiedyś też ludzie przetwarzali żywność.


Autor: Patryk
 
Czym jest higiena żywności (higiena środków spożywczych) wg prawa żywnościowego?
 
Kolejną definicją jest higiena środków spożywczych. Jak na początku napisałem, że każda żywność musi być bezpieczna do spożycia dla konsumenta. Aby żywność była bezpieczna dla konsumenta, firma produkująca i dystrybuująca żywność musi wdrożyć obowiązkowo system HACCP oraz dobre praktyki higieniczne i produkcyjne (GHP/GMP) oraz stosować system HACCP, GHP i GMP w praktyce. Firmy również mają możliwość wdrożenia ISO m.in. ISO 22000, czyli system zarządzania bezpieczeństwem żywności, o czym również wspomniałem na wstępie niniejszego artykułu. Przestrzeganie systemu HACCP, GMP i GHP wpływa na bezpieczeństwo żywności, dlatego też zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia z dnia 25 sierpnia 2006 r., „podmioty działające na rynku spożywczym są obowiązane przestrzegać w zakładach wymagań higienicznych określonych w rozporządzeniu nr 852/2004”.
A zatem czym jest higiena żywności (higiena środków spożywczych)? Taką definicję znajdziemy we wcześniej wspomnianego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt a ww. rozporządzenia, „higiena żywności, zwana dalej higieną, oznacza środki i warunki niezbędne do kontroli zagrożeń i zapewnienia zdatności do spożycia przez ludzi środków spożywczych uwzględniając ich zamierzone użycie”.

Należy pamiętać, że żywność musi mieć odpowiednie oznakowanie (skład, nazwę środka spożywczego, oznaczenie alergenów etc.), ale również środek spożywczy nie może być zafałszowany ani zepsuty. Kontrolę nad obrotem środków spożywczych sprawują organy urzędowej kontroli żywności m.in. Państwowa Inspekcja Sanitarna (PIS), czy chociażby Państwowa Inspekcja Handlowa (PIH).

W osobnym poście napisze, jak należy oznaczać środki spożywcze wg prawa żywnościowego. To tyle, jeżeli chodzi o definicję środka spożywczego, higieny żywności oraz definicję żywności przetworzonej i nieprzetworzonej. Zapraszam do przeczytania kolejnego wpisu, którego opublikuję niebawem na blogu.
 
 
Linki:

Komentarze

  1. Bardzo ciekawy temat , jednakże również skomplikowany jak dla przeciętnego czytelnika jak ja np. :)

    OdpowiedzUsuń
  2. Temat bardzo ciekawy i warty uwagi, a także tego, aby się co nieco dowiedzieć, bo domyślam się, ze tej wiedzy jest dużo więcej :)
    Pozdrowionka

    OdpowiedzUsuń
  3. Ja stawiam na produkty jak najmniej przetworzone☺

    OdpowiedzUsuń
  4. Ja staram się kupować produkty jak najmniej przetworzone - wiem że takie są najzdrowsze - ale czasem też nie mam na to czasu...

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nie rozumiem, dlaczego ludzie tylko rozumieją żywność przetworzoną jako żywność, która zawiera dozwolone substancje dodatkowe, które zresztą są dodane w bezpiecznych dawkach.
      Przecież podczas przygotowywania np. dżemów, także owoce przetwarzamy. Definicja ta znajduje się w art. 2 ust. 1 pkt. m rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych, która mówi, iż „przetwarzanie” oznacza każde działanie, które znacznie zmienia produkt wyjściowy, w tym ogrzewanie, wędzenie, solenie, dojrzewanie, suszenie, marynowanie, ekstrakcję, wyciskanie lub połączenie tych procesów.
      Przetworzona żywność nie jest szkodliwa. Mie rozumiem, dlaczego tak ciągle negatywnie mówi się na temat przetworzonej żywności, gdzie przecież dużo osób przetwarza żywność domu.

      Pozdrawiam,
      Patryk

      Usuń
  5. Trudno w tym wieku nie spożywać żywności wysokoprzetworzonej, choć nie twierdzę, że to nierealne.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Zauważyłem, że dużo osób przesadza z tym przetwarzaniem żywności. Przetwarzanie jest normalnym procesem technologicznym. Bardziej skupmy się na to, ile jemy warzyw, owoców, produktów zbożowych, produktów nabiałowych etc. oraz na to, jaki jest nasz tryb życia.

      Pozdrawiam serdecznie,
      Patryk

      Usuń
  6. Bardzo interesujący wpis!

    Pozdrawiam serdecznie!

    xxBasia

    OdpowiedzUsuń

Prześlij komentarz

Zasady dodawania komentarzy do bloga Blog o żywieniu zbiorowym:

1. Jeżeli dodajesz komentarz pod postem na moim blogu, jednocześnie akceptujesz moje zasady, jakie panują na moim blogu.
2. Zanim komentarz zostanie opublikowany na moim blogu, zostanie wcześniej sprawdzony przez administratora bloga. Komentarz, który nie narusza moich zasad, zostanie opublikowany.
3. Administrator bloga nie opublikuje komentarza, jeżeli:
- komentarz jest spamem;
- osoba dodająca komentarz dodała link do jakiejś strony internetowej, co ma charakter reklamowy (np. strony o lekach, o suplementach diety, strony dla dorosłych, reklama stron www firm itp.);
- komentarz zawiera słowa niecenzuralne;
- komentarz obraża administratora bloga lub innego komentującego;
- komentarz nie odnosi się ani do czyjegoś komentarza, ani do postu.
4. Komentarze muszą odnosić się do danego tematu posta lub innego dodanego komentarza, jaki pojawił się na moim blogu.
5. Komentarz nie może być reklamą!

Wszelkie pytania, propozycje napisania postu, uwagi itp. proszę kierować na adres e-mail administratora bloga!

Patryk
administrator bloga