Prawo żywnościowe - czym jest prawo żywnościowe? Jakie są przykładowe akty prawne z zakresu prawa żywnościowego, które muszą być przestrzegane w zakładach żywienia zbiorowego typu zamkniętego i otwartego?

W kolejnej części wpisu z zakresu bezpieczeństwa i higieny żywności w gastronomii omówię, czym dokładnie jest prawo żywnościowe. Dowiecie się, jakie akty prawne z zakresu prawa żywnościowego muszą być przestrzegane w zakładach żywienia zbiorowego typu otwartego i zamkniętego. W tym wpisie będzie trochę teorii związanej z prawem.

Już niejednokrotnie wspominałem na blogu, że prawo ciągle się zmienia. Co rusz to nowe projekty ustaw, czy też nowe rozporządzenia. Mój blog jest głównie o tematyce związanej z gastronomią i żywnością. A co ma z tym wspólnego prawo? Gastronomia jest branżą, gdzie prawo również tutaj obowiązuje, szczególnie prawo żywnościowe. Każde prawo reguluje różne dziedziny naszego życia. Mamy prawo administracyjne, rodzinne, prawo cywilne, prawo budowlane, prawo oświatowe, prawo pracy, czy chociażby prawo lotnicze. Kwestia dystrybucji, produkcji, czy chociażby transportu żywności również jest uregulowane w różnych przepisach prawa żywnościowego. Tych przepisów jest multum, od ustaw aż po rozporządzenia. Czym zatem jest prawo żywnościowe? Jakie wyróżniamy przykłady aktów prawnych z zakresu prawa żywnościowego? Zaraz wyjaśnię.

Autor: Patryk
 
Definicja prawa żywnościowego oraz przykładowe akty prawne z zakresu prawa żywnościowego, które obowiązują w zakładach żywienia zbiorowego

Jak już wcześniej wspomniałem, iż prawo żywnościowe jest bardzo obszernym prawem, które reguluje wszelkie kwestie związane m.in. z produkcją, handlem, czy chociażby transportem żywności. Kwestię bezpieczeństwa żywności również reguluje prawo żywnościowe. Czym zatem jest prawo żywnościowe? Definicję prawa żywnościowego znajdziemy w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia, prawo żywnościowe oznacza przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne regulujące sprawy żywności w ogólności, a ich bezpieczeństwo w szczególności, zarówno na poziomie Wspólnoty, jak i na poziomie krajowym; definicja ta obejmuje wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności oraz paszy produkowanej dla zwierząt hodowlanych lub używanej do żywienia zwierząt hodowlanych. Co więcej, art. 5 pkt 1 ww. rozporządzenia stanowi, iż „prawo żywnościowe ma za zadanie realizację jednego lub więcej ogólnych celów dotyczących wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego”.
Skoro już wyjaśniłem, czym jest prawo żywnościowe, to przejdę teraz do omówienia, jakie są rodzaje aktów prawnych z zakresu prawa żywnościowego.
Już wielokrotnie pisałem na blogu, że odkąd Polska weszła do Unii Europejskiej, nasze akty prawne muszą być dostosowane do unijnych aktów prawnych. I tak jest w przypadku aktów prawnych z zakresu prawa żywnościowego, które również muszą być dostosowane do unijnych aktów prawnych w zakresie prawa żywnościowego.
Jak Państwo wiecie, iż w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej jest określony trój podział władzy, czyli władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza. Władzę ustawodawczą sprawuje Sejm i Senat, a władzę wykonawczą - Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów (art. 10 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.). W Polsce projekty nowelizacji ustaw z zakresu prawa żywnościowego są uchwalane w sejmie, po czym akt prawny jeszcze przechodzi do senatu. Jeżeli akt prawny z zakresu prawa żywnościowego przejdzie całą drogę legislacyjną, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej podpisuje akt prawny, po czym zostaje ogłoszony w dzienniku ustaw w określonym terminie.
Jakie zatem mamy akty prawne z zakresu prawa żywnościowego, które obowiązują w zakładach żywienia zbiorowego typ u otwartego i zamkniętego?
  • Ustawy - główną ustawą, która reguluje kwestie bezpieczeństwa żywności i żywienia jest ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia z dnia 25 sierpnia 2006 r.
  • Rozporządzenia - rozporządzenia takie wydają różni ministrowie np. Minister Zdrowia. Wypiszę ze dwa przykładowe rozporządzenia, które obowiązują w zakładach żywienia zbiorowego typu zamkniętego:  rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 kwietnia 2007 r. w sprawie pobierania i przechowywania próbek żywności przez zakłady żywienia zbiorowego typu zamkniętego; rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach.
W Unii Europejskiej obowiązują nie tylko same rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady, ale również i dyrektywy unijne. Podam dwa przykładowe rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady, które obowiązują w różnych zakładach żywienia zbiorowego typu otwartego i zamkniętego:
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25.11. 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (przepisy, które regulują kwestię informowania konsumentów o występujących alergenach w potrawie i produktach spożywczych - załącznik nr 2 do ww. rozporządzenia);
  • Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004  z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych.

Warto dodać, że prawo składa się z zazwyczaj z 3 części, czyli hipotezy, dyspozycji i sankcji. Prawo żywnościowe również określa sankcje, jakie przewidują za nieprzestrzeganie tychże przepisów.

Prawo żywnościowe musi być przestrzegane np. przez:
  • firmy, które zajmują się produkcją i dystrybucją żywności;
  • firmy, które zajmują się transportem żywności;
  • zakłady żywienia zbiorowego typu otwartego i zamkniętego (restauracje, bary, firmy cateringowe, stołówki szkolne etc.);
  • firmy, które handlują żywnością (sklepy, supermarkety etc.); 
  • placówki oświatowe (sprzedaż produktów spożywczych w sklepikach szkolnych, żywienie w stołówkach szkolnych i przedszkolnych - na temat tych przepisów już pisałem na blogu [1, 2]).
    Podałem jedynie kilka przykładów takich przedsiębiorstw, gdzie obowiązują różne akty prawne w zakresie prawa żywnościowego.

    Mamy w Polsce wiele specjalistów, którzy zajmują się dziedziną prawa żywnościowego, jak i kwestią bezpieczeństwa żywności m.in. prawnicy specjalizujący się w zakresie prawa żywnościowego, technolodzy żywności, pracownicy różnych urzędów kontrolujących różne przedsiębiorstwa (inspektorzy PIS, PIH, PIW etc.), specjaliści ds. HACCP.
    Jeżeli chodzi o gastronomię, zakłady gastronomiczne również muszą przestrzegać wiele przepisów dotyczących produkcji potraw w sposób bezpieczny i higieniczny. Muszę jasno powiedzieć, że nie ważne, czy ktoś pracuje na stanowisku kucharza lub pomocy kuchennej, czy jest kierownikiem kuchni lub przedsiębiorcą. Po prostu każdy musi znać i przestrzegać różnych przepisów związanych z prawem żywnościowym. Już wcześniej opublikowałem wpis na moim blogu, dlaczego personel kuchni powinien znać przepisy prawa żywnościowego [3]. Muszę jeszcze dodać, że każdy personel kuchni musi być przeszkolony w zakresie bezpieczeństwa żywności, czyli HACCP, GHP/GMP - jest to wymóg określony w art. 59 ust. 3 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia z dnia 25 sierpnia 2006 r. oraz w rozdziale XII załącznika II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych. O tym również wspomniałem w osobnym poście na temat szkoleń personelu kuchni z zakresu HACCP, GHP i GMP [4]. Podobnie jest z innymi branżami, gdzie również obowiązują inne przepisy np. prawa budowlanego w branży budowlanej, przepisy prawa oświatowego w placówkach oświaty, przepisy prawa lotniczego w lotnictwie etc.

    Przestrzeganie prawa żywnościowego przez różne przedsiębiorstwa jest kontrolowane m.in. przez Państwową Inspekcję Sanitarną, Państwową Inspekcję Handlową, czy też przez Państwową Inspekcję Weterynaryjną.  O tym jednak napiszę w osobnym poście.

    To tyle, jeżeli chodzi o omówienie prawa żywnościowego i przykładowych aktów prawnych z zakresu prawa żywnościowego, które obowiązują w różnych zakładach żywienia zbiorowego.
    Wszelkie akty prawne można zobaczyć na stronie internetowej Internetowego Systemu Aktów Prawnych (ISAP) - isap.sejm.gov.pl. Tam można znaleźć wiele obowiązujących aktów prawnych z zakresu prawa żywnościowego.
    Na moim blogu również jest wiele wpisów, które również dotyczą prawa żywnościowego [5, 6, 7, 8].
    Zapraszam do ponownych odwiedzin.

    Komentarze

    1. Bardzo jestem ciekawa, czy w mojej pracy przestrzegają tego prawa. Podejrzewam, ze na wyższych szczeblach na pewno tak. Co do niższych, już rożnie to bywa.Zdarza się, ze to ja muszę ingerować w te kwestie, chociaż to do mnie nie należy. Ale jak widze niedbalstwo w wydawaniu posiłków w mojej pracy, to laikowi nawet nóż się w kieszeni otwiera. Pozdrawiam Patryku i dziękuje za pożyteczny post.

      OdpowiedzUsuń
      Odpowiedzi
      1. No cóż, tak to już jest :) W szpitalach występuje właśnie problem z prawidłowym żywieniem pacjentów - często posiłki są o niskiej racji pokarmowej, brak dostosowania żywienia dietetycznego w danej chorobie pacjenta. Personel kuchni ma głównie problem z przechowywaniem żywności, czy też brak częstych szkoleń w zakresie HACCP.
        Staram się poruszać główne problemy związane z żywieniem, gdyż niestety ostatnio coraz często czytam w prasie, że co róż są jakieś zatrucia pokarmowe.
        Pozdrawiam i zapraszam do ponownych odwiedzin.
        Patryk

        Usuń
      2. Właśnie, mnie najbardziej smuci to, jak wygląda sie dieta w szpitalach, mamy dużo do nadrobienia w tym zakresie:(

        Usuń
      3. Otóż to :) Aby żywienie w szpitalach było prawidłowe, potrzebne jest wprowadzenie przepisów dot. sposobu żywienia w szpitalach.
        Pozdrawiam,
        Patryk

        Usuń
    2. Dziękuję Patryku, oczywiście że będę zaglądała 😃😆

      OdpowiedzUsuń
    3. Cóż, ja nie będę wnikala w prawo żywnościow, bo ledwie mogę ogarnąć zmiany przepisów kadrowo-płacowych, które powinnam znać ;-) Echhhh, czy muszą bez przerwy przy tym majstrować? I to w dodatku w kółko wracają do tego co już było, a za jakiś czas znów wrócą dzisiaj zniesione przepisy.

      OdpowiedzUsuń
      Odpowiedzi
      1. Hm, ja nie znam się na przepisach związanych z kadrami i płacami, ale jeżeli chodzi o prawo żywnościowe to ono często się zmienia. Czy muszą ciągle zmieniać te prawo? Tak, jeżeli jest to konieczne, jak i uzasadnione. Należy podkreślić, że każde projekty nowelizacji ustaw wymaga uzasadnienia, dlatego też każdy polityk, który wnosi do Marszałka Sejmu nowy projekt danej ustawy o zmianie ustawy np. ustawy o zmianie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, projekt ten musi zawierać uzasadnienie.
        Tak jest już z prawem, że często ono się zmienia. Niekiedy zmiany przepisów nie są potrzebne, a niekiedy są potrzebne, szczególnie, jeżeli w życie wchodzą nowe uchwalone przepisy przez organ ustawodawczy UE, gdzie wymaga się zmian przepisów w naszych aktach prawnych. Z tego powodu powinno się robić szkolenia, gdzie każdy pracownik zapozna się z nowymi przepisami, które musi znać, jak i stosować w praktyce. Szczególnie mowa o osobach, które zajmują stanowiska kierownicze.
        Pozdrawiam,
        Patryk

        Usuń
      2. chyba jak każde prawo, ja w pracy bazuje na ustawie prawo zamówień publicznych i co rusz mają jakieś nowe rewelacje. Tak już jest z ustawami, zostaje się przyzwyczaić.
        Ps. praktyczna dawka wiedzy o prawie żywieniowym, które jest mi akurat obce.

        Usuń
      3. Witam Panią :) Dziękuję za odwiedzenie mojego bloga, jak i za dodany komentarz. Cieszę się, że mój wpis na temat prawa żywnościowego spodobał się.
        Strasznie nie lubię ciągłych zmian w prawie, ale fakt, można się do tego przyzwyczaić :)
        Pozdrawiam i zapraszam do ponownych odwiedzin ;)
        Patryk

        Usuń
    4. Ja się na prawach nie znam ale znam zasady i przestrzegam ich w domu i czasem przeginam ale lubie jak wszystko ma rece i nogi No i swiezosc produktów najważniejsza Pozdrawiam

      OdpowiedzUsuń
    5. To bardzo ważne przepisy, bo od nich zależy w dużym stopniu nasze życie i zdrowie. Niestety częste przypadki różnych zatruć pokarmowych pokazują, że nie wszyscy poważnie traktują zapisy prawa i ich przestrzegają.

      OdpowiedzUsuń
    6. Fakt, prawo zmienia się i trzeba o tym pamiętać :) Fajnie, że mówisz o tym :)

      OdpowiedzUsuń
    7. Mnie się nie podobają dwa prawa: dotyczące wprowadzenia jedzenia GMO i genetycznie modyfikowanej żywności!

      OdpowiedzUsuń
      Odpowiedzi
      1. Witam! Prawo unijne nie zakazuje wprowadzania żywności GMO, a tym, bardziej, że błędnie mówi się o jego szkodliwości. Zgodnie z nauką o żywności, jak i biotechnologii, nie ma żadnych potwierdzonych badań naukowych, aby GMO było szkodliwe dla człowieka, tym bardziej, że od wielu lat modyfikuje się żywność. Należy jednak dodać, że GMO ma liczne korzyści związane z uprawą żywności genetycznej modyfikowanej, czyli odporność na szkodniki, jak i odporność na zmiany klimatyczne. Należy dodać, że np. warzywa, nawet uprawiane ekologicznie też zawierają RNA. Błędnie uznaje się żywność GMO za szkodliwą. Należy podkreślić, że w świetle prawa żywnościowego, każda żywność musi być bezpieczna do spożycia. Każda żywność, jaka jest produkowana i sprzedawana w sklepach, nie może w żadnym wypadku szkodzić ludziom, dlatego też zanim cokolwiek dopuszczamy do rynku, należy dokładnie zbadać, czy dana żywność jest bezpieczna dla konsumenta. Mowa szczególnie o GMO, dodatków do żywności itd.
        Zanim żywność GMO trafiła do rynku, została przebadana dokładnie przez licznych naukowców. Strach przed GMO wynika głównie z niewiedzy, a telewizji, czy w internecie wykorzystuje się niewiedzę ludzką zakresie genetyki i stąd pisze się na temat szkodliwości GMO, co jest nieprawdą. Każda żywność GMO musi być oznaczona przez producenta, zgodnie z unijnymi aktami pranymi w zakresie prawa żywnościowego - zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt. a i art. 4 ust. 6 pkt. a i b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1830/2003
        z dnia 22 września 2003 r. dotyczące możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz możliwości śledzenia żywności i produktów paszowych wyprodukowanych z organizmów zmodyfikowanych genetycznie i zmieniające dyrektywę 2001/18/WE.
        Tak więc każda osoba może wiedzieć, czy dana żywność jest genetycznie modyfikowana i stanowi dobrowolność jego zakupu przez konsumenta. Nie ma co się obawiać GMO.

        Pozdrawiam,
        Patryk

        Usuń

    Prześlij komentarz

    Zasady dodawania komentarzy do bloga Blog o żywieniu zbiorowym:

    1. Jeżeli dodajesz komentarz pod postem na moim blogu, jednocześnie akceptujesz moje zasady, jakie panują na moim blogu.
    2. Zanim komentarz zostanie opublikowany na moim blogu, zostanie wcześniej sprawdzony przez administratora bloga. Komentarz, który nie narusza moich zasad, zostanie opublikowany.
    3. Administrator bloga nie opublikuje komentarza, jeżeli:
    - komentarz jest spamem;
    - osoba dodająca komentarz dodała link do jakiejś strony internetowej, co ma charakter reklamowy (np. strony o lekach, o suplementach diety, strony dla dorosłych, reklama stron www firm itp.);
    - komentarz zawiera słowa niecenzuralne;
    - komentarz obraża administratora bloga lub innego komentującego;
    - komentarz nie odnosi się ani do czyjegoś komentarza, ani do postu.
    4. Komentarze muszą odnosić się do danego tematu posta lub innego dodanego komentarza, jaki pojawił się na moim blogu.
    5. Komentarz nie może być reklamą!

    Wszelkie pytania, propozycje napisania postu, uwagi itp. proszę kierować na adres e-mail administratora bloga!

    Patryk
    administrator bloga