Zastosowanie piramidy zdrowego żywienia i aktywności fizycznej w żywieniu zbiorowym

W kolejnej części artykułu z zakresu żywienia zbiorowego omówię, dlaczego piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej jest ważna w planowaniu żywienia oraz jakie są zalecenia żywieniowe w oparciu o piramidę zdrowego żywienia i aktywności fizycznej. Przede wszystkim omówię zmiany, jakie dokonał IŻŻ w nowej piramidzie zdrowego żywienia.

Autor: Patryk


Już w pierwszym wpisie na temat żywienia zbiorowego omówiłem, jakie są ogólne zalecenia żywieniowe, które są ważne w planowaniu żywienia w zakładach żywienia zbiorowego [1]. Jednym z takich ogólnych zaleceń żywieniowych jest właśnie piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej. Dawniej nazywała się tylko piramidą zdrowego żywienia. Dziś została nazwana piramidą zdrowego żywienia i aktywności fizycznej. Dawniej piramida żywieniowa przedstawiała jedynie zestawienie różnych grup produktów spożywczych, które powinniśmy spożywać oraz częstotliwość spożycia tych produktów spożywczych. Na podstawie badań naukowych wiemy, iż aktywność fizyczna jest bardzo ważna dla każdego człowieka, gdyż aktywność fizyczna pływa znacząco na naszą kondycję oraz chroni nas przed rozwojem różnych chorób m.in. otyłości, cukrzycy itp. Z tego powodu dodano do piramidy żywieniowej aktywność fizyczną na pierwszym miejscu od dołu. Czym jest zatem piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej?
Według mojej definicji, piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej to nic innego, jak przedstawienie poszczególnych grup produktów spożywczych oraz zalecana częstotliwość ich spożycia przez każdego zdrowego człowieka, zgodnie z zaleceniami żywieniowymi w diecie podstawowej (w oparciu o badania naukowe) wraz z uwzględnieniem zalecanej aktywności fizycznej, która wpływa znacząco na poprawę naszego stanu zdrowia.
Piramida zdrowego żywienia odgrywa dość ważną rolę w żywieniu zbiorowym, gdyż ułatwia nam ułożenie jadłospisu w taki sposób, aby jadłospis spełniał potrzeby żywieniowe, jak i spełniał zasady racjonalnego żywienia. Piramida ta jest przeznaczona dla każdego konsumenta, nie zależnie od wieku, czy też płci konsumenta. Wyjątek stanowi choroba, gdzie w zależności od rodzaju choroby, na którą cierpi konsument, żywienie jest modyfikowane na podstawie zaleceń żywieniowych w różnych jednostkach chorobowych. Piramida zdrowego żywienia ciągle się zmieniała i ma dość znaczną historię jej powstania, ale ten temat omówię innym razem.
Piramid żywieniowych jest wiele. IŻŻ opracował sześciostopniową piramidę zdrowego żywienia, choć również są siedmiostopniowe piramidy zdrowego żywienia, gdzie uwzględniono produkty spożywcze, które są mniej zdrowe (na samej górze piramidy żywieniowej). Ja przedstawię na moim blogu siedmiostopniową piramidę zdrowego żywienia. Zrobiłem lekkie zmiany w tej piramidzie, gdyż IŻŻ dokonał zmiany w piramidzie zdrowego żywienia, o czym również omówię poniżej).

Piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej
(moje własne opracowanie piramidy na podstawie nowych zaleceń żywieniowych od 2016 r.) 
 
Piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej (na podst. zmian, jakie dokonał IŻŻ w piramidzie zdrowego żywienia), autor: Patryk
 
Nie będę omawiał poszczególnych produktów spożywczych, gdyż na moim blogu pojawił się wpis na temat 12 grup produktów spożywczych, gdzie omówiłem ich wartość odżywczą [2]. Również omówiłem zalecenia żywieniowe, czyli 10 zasad racjonalnego żywienia, gdzie również omówiłem częstotliwość spożycia konkretnych produktów spożywczych [3]
Poniżej przedstawię schemat umieszczenia poszczególnych produktów spożywczych w piramidzie zdrowego żywienia i aktywności fizycznej, którą opracował IŻŻ w 2016 r. oraz zmiany w nowej piramidzie, jakie dokonał IŻŻ.


Autor: Patryk


1. Oleje roślinne i orzechy
2. Mięso, jajka, ryby, nasiona roślin strączkowych 
3. Mleko, nabiał
4. Produkty zbożowe
5. Warzywa i owoce
6. Aktywność fizyczna 
Ponadto: umieszczono zalecenie picia wody oraz kawy i herbaty (bez cukru), unikania nadmiaru soli, używania naturalnych przypraw np. bazylii, oregano, ziół prowansalskich itp.

Zmiany dokonane przez IŻŻ w nowej piramidzie zdrowego żywienia i aktywności fizycznej w 2016 r.: 
  • wprowadzenie nowej nazwy piramidy, czyli ,,piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej”;
  • warzywa i owoce, jako podstawowe produkty spożywcze w naszej diecie (umieszczono na 2 miejscu od dołu piramidy - dawniej na 3 miejscu od dołu);
  • umieszczenie produktów razowych na 3 miejscu od dołu (dawniej na drugim miejscu od dołu piramidy - dawniej produkty razowe były podstawą naszej diety);
  • w piramidzie dodano zalecenia używania naturalnych przypraw (zamiennik soli), częstego picia wody i napojów tj. kawy i herbaty bez dodatku cukru;
  • dodanie orzechów u góry piramidy zdrowego żywienia i aktywności fizycznej (w miejscu, gdzie znajduje się grupa tłuszczów roślinnych).

To tyle, co chciałem napisać na temat piramidy zdrowego żywienia i aktywności fizycznej oraz zmian, które dokonał IŻŻ w 2016 r. Myślę, że każdemu spodobał się mój wpis. Zapraszam do przeczytania kolejnych artykułów, jakie będą pojawiać  się na moim blogu.


Linki:
[1]
http://blog-zywienie-zbiorowe.blogspot.com/2016/03/zalecenia-zywieniowe-w-zywieniu-zbiorowym.html
[2] http://blog-zywienie-zbiorowe.blogspot.com/2016/04/12-grup-produktow-spozywczych-i-dzienne.html
[3] http://blog-zywienie-zbiorowe.blogspot.com/2016/05/10-zasad-racjonalnego-zywienia.html

Komentarze

  1. Piramida może kiedyś była dobra - a teraz sama nie wiem. Żywność jest tak przetworzona tak zmodyfikowana i tak wiel osób ciepi przez gluten że nie wiem czy ona ma jeszcze sens :(

    OdpowiedzUsuń
  2. Piramida jest bardzo dobra, bo uczy jak zdrowo się odżywiać. W całej populacji ok. 1% ludzi choruje na celiakię, zgodnie z naszymi statystykami, tym bardziej, że nietolerancja na gluten ma podłoże genetyczne. Każda żywność, jaka jest w sklepie jest bezpieczna dla konsumenta - to wynika m.in. z ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Wiele dodatków chemicznych typu E jest bardzo potrzebna m.in. konserwanty, które chronią nas przez różnymi drobnoustrojami, jakie mogą pojawić się w żywności np. bakterie clostridium botulinum, które wydzielają jad kiełbasiany, który z kolei powoduje śmierć człowieka bez szybkiej interwencji lekarskiej. Tego chyba nie chcemy. Problemem nie są dodatki, a ich ilość spożycia przez ludzi. Jeżeli będziemy jeść wiele produktów, które zawierają np. aspartam, przedawkowanie tego dodatku jest szkodliwe dla człowieka, dlatego też należy takie produkty jeść w umiarkowanych ilościach. Dodatki chemiczne typu E są na stan dzisiejszy wg nauk o żywieniu człowieka i żywności bezpieczne do spożycia przez człowieka, jeżeli nie przedawkujemy oczywiście ich (każde dodatki do żywności są dodawane w takich ilościach, które są uważane za bezpieczne do spożycia, zgodnie z różnymi aktami prawnymi w zakresie prawa żywnościowego). Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) również zajął stanowisko w tej sprawie, który również potwierdza ich bezpieczeństwo spożycia przez człowieka. Naturalna żywność jest dobra, ale pewne dodatki do żywności, jakie są wykorzystywane w technologii żywności, są bardzo potrzebne z różnych względów m.in. konserwacji żywności. Konserwacja ta chroni nas przed rozwojem drobnoustrojów, które są szkodliwe dla człowieka. Podkreślam, że wiele aktów prawnych z zakresu prawa żywnościowego (unijne, jak i polskie akty prawne) obowiązują producentów, gdzie żywność nie tylko musi być bezpieczna dla konsumenta, ale również musi być wyprodukowana zgodnie z norami ISO, szczególnie z zastosowaniem normy ISO związanej z systemem zarządzania bezpieczeństwem żywności (HACCP, GMP/GHP). Znowelizowana piramida jest bardzo dobra i z pewnością każdy zdrowy człowiek powinien zastosować się do niej. Proszę jednak pamiętać, że piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej jest przeznaczona dla osób zdrowych. W przypadku osób chorych stosuje się dietę odpowiednią do danej choroby (w chorobach dieto zależnych i nie zależnych). Myślę, że wyjaśniłem Pani pewne wątpliwości co do piramidy i żywności. Pozdrawiam.

    OdpowiedzUsuń
  3. Mi osobiście ciężko jest zastosować wszystkie zasady zdrowego odżywiania. Myślę, że nie jadam najgorzej i dużo się ruszam, chociaż wiadomo, szkoła = pół dnia siedzenia na tyłku. Uwielbiam słodycze i mimo, że się w nich nie ograniczam to i tak jadam ich niewiele. Wyłącznie wtedy, kiedy mam na nie ochotę. Większy problem mam w ograniczeniu białego pieczywa, gdyż jedynie takie jest dostępne w moim domu. Od czasu do czasu rodzice kupują ciemne pieczywo. Ponadto nie mam możliwości jedzenia aż tylu warzyw i owoców dziennie + te wszystkie nabiały. Staram się jeść 5 posiłków dziennie w regularnych odstępach czasowych i piję dużo wody. Z grubsza na tym polega moja dieta :D
    A skoro już tak dobrze zna się pan na tych sprawach, to może poleci mi pan jakiś sposób jak zdrowo przytyć? Mianowicie od kiedy pamiętam mam niedowagę. Aktualnie mam 155 cm wzrostu i ważę 42 kilo. Specjaliści mówią, że to trochę mało, chociaż nie jestem najszczuplejsza. Co zrobić żeby wyrównać wagę?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jeżeli chodzi o chleb jasny, słodycze i wiele produktów mniej zdrowych to nie trzeba aż tak się ograniczać, ale najważniejsze jest, aby często spożywać produkty razowe, gdyż one stanowią doskonałe źródło błonnika pokarmowego, który nie tylko oczyszcza organizm z metali ciężkich i toksyn, ale również reguluje poziom cukru we krwi, bądź też pęcznieje w żołądku, dając uczucie sytości. Warto może po prostu szczerze porozmawiać z rodzicami, że Pani chce zdrowo się odżywiać i razem wspólnie chodzić na zakupy, gdzie rodzice mogą wybrać w sklepie te produkty, które lubią i chcą kupić i pani by część wybrała w sklepie produkty, które Pani chce zjeść. Niestety, rodzice to główny problem związany z żywieniem, bo głównie dzieci są zależne od rodzica, stąd też rodzice nie są świadomi tego, że złe odżywianie może wpłynąć na zdrowie całej rodziny. Ogólnie bardzo dobrze, że Pani tutaj trochę dba o dietę. Polecam zrobić sobie dzienniczek i niech Pani zapisuje to, co pani jadła przez cały dzień. Po tygodniu niech Pani spoglądnie na dzienniczek i niech Pani ustali, jakie błędy żywieniowe Pani popełniła i co należy tutaj poprawić. Co do Pani pytania, który jest związany z przytyciem, najpierw radziłbym tutaj zrobić wszelkie badania, czy Pani ma prawidłowe badania. Wówczas lekarz, który wykryje złe wyniki w badaniach, wówczas zastosowuje się odpowiednią dietę do danej choroby, modyfikując w ten sposób dietę podstawową. Pani podała tutaj wzrost i wagę. Ustalając Pani BMI, BMI wynosi 17.5 co wskazuje na niedowagę (wartość prawidłowa BMI wynosi w granicach 18,5 - 24,9). Muszę podkreślić, że BMI może być niejednoznaczny, dlatego też przeprowadza się specjalne badania antropometryczne składu ciała wraz z zawartości tkanki tłuszczowej, wody i wieku metabolicznego. Takie badania przeprowadza dietetyk. Ja preferuję zmianę nawyków żywieniowych i zwiększeniu kaloryczności, ale żeby były to produkty dużo kaloryczne, ale jednocześnie zdrowe. W diecie przede wszystkim należy spożywać dużo warzyw, owoców, produktów zbożowych (kasze, makarony razowe, pieczywo razowe, ryż brązowy, owsianka, musli itd.), nabiał, tłuszcze roślinne, czy też rośliny strączkowe. W diecie na przytycie koniecznie powinniśmy spożywać różne suszone owoce, czy też orzechy.w diecie tej koniecznie powinny pojawić się mięso chude oraz ryby, a szczególnie powinny pojawić się różne produkty nabiałowe, które również są zdrowe. Jeżeli zmiana nawyków żywieniowych nie przyniosła efektów, najlepszą opcją jest po prostu udanie się do dietetyka, który przeprowadzi badania składu ciała, wywiad żywieniowy, powie, co należy zmienić w diecie oraz ułoży odpowiedni jadłospis dla Pani. Ta opcja jest z pewnością lepsza, gdyż ja i tak mogę udzielić informacje o danej diecie, ale może żywienie może być odmienne, jeżeli dodatkowo występują choroby np. cukrzyca, czy też nadczynność tarczycy.
      Dodam jeszcze, że moja porada ma wyłącznie charakter informacyjny i żadna dieta nie może być zastosowana bez konsultacji lekarza, czy też dietetyka. To szczególnie ważne, gdyż zanim zastosujemy się do jakiejś diety, warto zobaczyć, czy mamy prawidłowe wyniki badań. To bardzo ma znaczący wpływ na sposób żywienia. Serdecznie pozdrawiam.

      Usuń
    2. Myślę, że Zakochanaa zwróciła uwagę na bardzo ważny aspekt, który z piramidzie nie jest zawarty. Higiena spożywania posiłku jest tak samo ważna jak to co jemy. Nie wiem jak jest teraz w szkołach, za moich czasów stołówki nie były duże i zdarzało się, że często jedliśmy swoje drugie śniadania na korytarzach i to w pośpiechu. Byłoby też dobrze, żeby podczas długiego dnia w szkole można by było spożyć ciepły posiłek. Jednak nie sądzę, żeby posiłki serwowane w szkołach mogły dorównać tym domowym. Dlatego ja nigdy nie byłam skazana na łaskę i niełaskę szkolnych stołówek. Poza tym nie wiem czy 20 lub 25 minut to wystarczający czas, żeby zjeść obiad i wrócić na lekcje.
      Zauważyłam jeszcze jeden aspekt na moim blogu - ludzie nie są w stanie zjeść 5 porcji owoców i warzyw dziennie. A dane z USA już mówią, że tych porcji powinno być ok 9.

      Usuń
  4. Świetnie omówienie piramidy zdrowego żywienia i aktywności fizycznej. Niewiele osób w ogóle wie, że piramida nam się nieco pozmieniała, warto o tym mówić, aby coraz więcej osób wiedziało, że jak najczęściej nalezy sięgać po warzywa i owoce :)

    OdpowiedzUsuń
  5. Dobrze, że wreszcie głośno się mówi, że fundamentem jest aktywność fizyczna. Myślę, że w świadomości wielu ludzi to się już zmienia, ale wciąż wielu niestety ogranicza się do zmieniania kanałów na pilocie telewizora.

    OdpowiedzUsuń
  6. Miałam pojęcie, ze piramida istnieje, aczkolwiek swoją wiedzę o odżywianiu czerpałam z wielu różnych źródeł, nieraz musiałam ją przesać przez sito zdrowego rozsądku. Np. jedzenie chleba i innych produktów zbożowych, są teorie, które to demonizują, wskazując chleb i pozostałe produkty jako na głównego winowajce naszych problemów z masą ciała i w ogóle ze stanem organizmu. Kiedyś postawiłam na jakąś dietę oczyszczającą, gdzie nie można było w ogóle jeść tych produktów przez tydzień. Już trzeciego dnia byłam okropnie chora, niezdolna do wykonywania najprostszych czynności. Może i jeszcze bym się męczyła dalej, bo zdaniem autorów diety - ten ból to właśnie oczyszczanie, ale nazajutrz był poniedzialek i musiałam stawić się w pracy. Na początek zjadłam więc pół kromki chleba, od razu zrobiło mi się lepiej i pomyślałam, ze chyba coś w tej diecie nie gra... Później przeczytalam, że u niektórych ludzi, brak chleba wywołuje tzw. grypę węglowodanową. Nie wiem, jak ludzie byli w stanie przejść to oczyszczanie, bo chwalili się, że przechodzą i świetnie się czują.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jak to się mówi, że każda pliszka swój ogonek chwali :) Wiele jest autorów różnych teorii na temat żywienia, ale żadna z nich nie jest potwierdzona ani naukowo, ani nie ma potwierdzenia skuteczności z punktu widzenia nauk o żywieniu człowieka. Ja jestem zwolennikiem naturalnej, zwykłej i racjonalnej diety, czyli racjonalne odżywianie się w oparciu o zalecenia żywieniowe, które są w oparciu o różne badania naukowy, czy stanowisko IŻŻ. Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie jest najstarszą instytucją, która zajmuje się upowszechnianiem wiedzy i rozwojem nauk w oparciu o nauki żywienia człowieka. Ja preferuje jedynie publikacje dietetyków, którzy mądrze przekazują wiedzę z zakresu żywienia, a nie pseudo diety, które nie mają ani skuteczności, ani potwierdzenia naukowego, a szczególnie te diety są szkodliwe dla człowieka jak np. dieta dr Dukana, Kwaśniewskiego, diety jednoskładnikowe, głodówki, dieta rozdzielna i jeszcze wiele innych dziwnych diet. I nawet kolorowe gazetki piszą o dietach cudownych, które niby spowodują szybki efekt schudnięcia, ale to nie tędy droga. Zdrowe żywienie i aktywność fizyczna spowoduje, że będziemy zdrowsi, czy też schudniemy zdrowo, bez skutków ubocznych. Co do oczyszczania organizmu, wystarczy, że będziemy normalnie odżywiać się, gdzie głównie w naszej diecie pojawią się warzywa, owoce, czy też produkty zbożowe, które są źródłem błonnika pokarmowego, czy też antyoksydantów. Błonnik pokarmowy nie jest przyswajany przez człowieka, ale ma za to duże działanie w naszym organizmie, czyli wpływa korzystnie na pracę naszych jelit (perystaltykę jelit), reguluje poziom cukru we krwi, czy usuwa metale ciężkie i toksyny z organizmu. Jedząc zdrowo, gdzie jemy dużo warzyw, owoców, czy też produktów zbożowych, również oczyścimy nasz organizm z toksyn i metali ciężkich, nie rezygnując jednocześnie z różnych produktów spożywczych, które są eliminowane w dietach proponowanych przez autorów różnych dziwnych i nie skutecznych diet. Proszę pamiętać, że nasz organizm jest tak zbudowany, że sam potrafi tzw. "oczyszczać się" i nie potrzebujemy tutaj zmian w sensie wprowadzenia radykalnej diety, która moim zdaniem nie jest dla nas odpowiednia. Właśnie problemem z naszym organizmem, czy problemów z masą ciała, jak tutaj pani to ujęła w komentarzu, to właśnie główną przyczyną jest eliminacja produktów zbożowych, a nie jego spożywanie. Unikanie produktów zbożowych przyczynia się do tego, że nasze jelita nie funkcjonują prawidłowego, co efektem tego są właśnie powstanie zaparć, niedoborów witamin z grupy B i składników mineralnych, czy nawet osoby te, które eliminują produkty razowe w diecie to osoby, które mają duże ryzyko powstania nowotworów, szczególnie układu pokarmowego (to wiemy m.in. na podstawie najnowszych badań naukowych). Najlepiej jest, by nie słuchać i nie czytać książek o dietach, które nie są dla człowieka dobre, tylko czytać sprawdzone książki. Każdy autor diety chce przyciągnąć czytelnika do swojej diety, ale czy to wpłynie korzystnie na jego zdrowe? Nie sądzę. To tak jest, kiedy autor diety np. wysokobiałkowej uznaje swoją dietę za odpowiednią, a tak naprawdę nie jest, gdyż nawet nadmiar białka w diecie spowoduje uszkodzenie np. nerek. W moim blogu poruszam różne tematy związane z żywieniem i żywnością, gdzie właśnie chcę uświadomić, jak ludzie nabierają się na różne diety, które są nieskuteczne i przyczyniają się do pogorszenia stanu zdrowia. Tutaj właśnie poruszam problematykę związaną z żywieniem w placówkach żywienia zbiorowego, bo to najgorszy problem, jeżeli chodzi o żywienie konsumentów. To bardzo ważne, aby edukować zdrowe żywienie, bo połowa Polaków nadal ma szerokie braki w wiedzy odnośnie żywienia. Takie przechodzenia na nieskuteczne diety to wynik baru wiedzy z zakresu żywienia. Potem lądują do lekarza lub szpitala i dopiero może zmądrzeją, że sami zaszkodzili sobie. Pozdrawiam

      Usuń

Prześlij komentarz

Zasady dodawania komentarzy do bloga Blog o żywieniu zbiorowym:

1. Jeżeli dodajesz komentarz pod postem na moim blogu, jednocześnie akceptujesz moje zasady, jakie panują na moim blogu.
2. Zanim komentarz zostanie opublikowany na moim blogu, zostanie wcześniej sprawdzony przez administratora bloga. Komentarz, który nie narusza moich zasad, zostanie opublikowany.
3. Administrator bloga nie opublikuje komentarza, jeżeli:
- komentarz jest spamem;
- osoba dodająca komentarz dodała link do jakiejś strony internetowej, co ma charakter reklamowy (np. strony o lekach, o suplementach diety, strony dla dorosłych, reklama stron www firm itp.);
- komentarz zawiera słowa niecenzuralne;
- komentarz obraża administratora bloga lub innego komentującego;
- komentarz nie odnosi się ani do czyjegoś komentarza, ani do postu.
4. Komentarze muszą odnosić się do danego tematu posta lub innego dodanego komentarza, jaki pojawił się na moim blogu.
5. Komentarz nie może być reklamą!

Wszelkie pytania, propozycje napisania postu, uwagi itp. proszę kierować na adres e-mail administratora bloga!

Patryk
administrator bloga