12 grup produktów spożywczych i dzienne racje pokarmowe

Artykuł ten poświęcę na temat podziału produktów spożywczych na 12 grup oraz omówię ich normy spożycia w oparciu o dzienne racje pokarmowe. Ten wpis pomoże w planowaniu jadłospisu dla konsumentów w zakładach żywienia zbiorowego, gdzie żywienie dzieci w stołówkach szkolnych, pacjentów w szpitalach, czy osób starszych w domach pomocy społecznych powinno być urozmaicone pod względem różnorodności produktów spożywczych. Przejdźmy teraz do głównej części naszego wpisu.

Produkty spożywcze możemy podzielić na różne grupy. Najczęściej stosuje się podział 12 grup produktów spożywczych. Ten podział moim zdaniem jest praktyczny, jeżeli chodzi o planowanie jadłospisu dla konsumentów. Zawsze zalecam, by każdy jadłospis powinien uwzględnić różne produkty spożywcze, szczególnie sezonowe. O układaniu jadłospisu omówię w osobnym wpisie.
Uwzględniając ten podział przy planowaniu jadłospisu, należy zwrócić uwagę na dzienne racje pokarmowe, które również mówią nam, jakie są normy zalecanego spożycia tych 12 grup produktów spożywczych. Oczywiście dzienne racje pokarmowe nie są uwzględnione dla każdego konsumenta, gdyż żywienie zbiorowe opiera się na stanie zdrowia konsumenta, wieku, płci, czy też stawki żywieniowej.
Dzienne racje pokarmowe to nic innego jak modelowe żywienie konsumenta. Mówiłem, iż dzienne racje pokarmowe opierają się na podst. stawki żywieniowej. Co to oznacza? Oznacza to, że na żywienie konsumentów np. w stołówkach szkolnych, musimy uwzględnić kosztorys na zakup różnorodnych produktów spożywczych. Koszt wyżywienia jest różny, dlatego też dzienne racje pokarmowe są uwzględnione dla stawki żywieniowej, gdzie dzienne racje pokarmowe są podzielone na 4 części, czyli racja pokarmowa A, B, C i D. Każdy ten typ racji pokarmowej uwzględnia różną stawkę żywieniową. Jeżeli stan finansowy jest bardzo duży, wówczas przy planowaniu jadłospisu uwzględnia się rację pokarmową C lub D, natomiast jeżeli jest najniższa stawka żywieniowa, wówczas uwzględnia się rację pokarmową A, natomiast racja pokarmowa B uwzględnia troszkę większą stawkę żywieniową od racji pokarmowej A. Najlepiej jest zastosowanie racji pokarmowej C lub D. Racja pokarmowa A jest tak niska, że nie uwzględnia ono żywienie np. kobiet w ciąży, gdyż kobiety w ciąży mają duże zapotrzebowanie na składniki odżywcze oraz energię, dlatego też nie polecam stosowania tej racji pokarmowej przy planowaniu jadłospisu.
Jaki jest zatem podział produktów spożywczych na 12 grup oraz jakie są ich normy zalecanego spożycia na podstawie opracowanych dziennych racji pokarmowych, które są uwzględniane w żywieniu zbiorowym? Ogólne racje pokarmowe podam poniżej wpisu (pod opisem produktów spożywczych).

Autor: Patryk

1 grupa produktów spożywczych - produkty zbożowe

Niedawno produkty razowe były podstawą naszej diety. W 2016 r. IŻŻ wprowadził nową piramidę żywieniową i aktywności fizycznej, gdzie podstawą naszej diety są warzywa i owoce. Produkty razowe powędrowały na 3 miejscu (od dołu) piramidy zdrowego odżywiania po warzywach i owocach. Co dostarczają nam te produkty spożywcze? Przede wszystkim błonnika pokarmowego, węglowodanów złożonych, witamin z grupy B, składników mineralnych tj. np. magnez, cynk, miedź, żelazo (niehemowe), wapń.
Posiłki dla konsumentów w zakładach żywienia zbiorowego powinny składać się z produktów zbożowych, czyli kasz, pieczywa razowego, makaronu brązowego, otrąb pszennych, czy też ryżu brązowego.


Autor: Patryk

2 grupa produktów spożywczych - mleko oraz produkty nabiałowe

Stołówki szkolne zawsze powinny podawać wszelkie produkty spożywcze z tej grupy. W przypadku mleka, jeżeli rodzic zgłasza, że dziecko ma nietolerancję laktozy, to podajemy wówczas mleko acidofilne o obniżonej zawartości laktozy bądź inne produkty mleczne fermentowane np. jogurt naturalny, kefir, maślankę. W posiłku konsumenta powinno pojawić się produkt mleczny lub produkt mleczny fermentowany. Również w diecie każdego konsumenta powinno pojawić się twaróg oraz sery żółte.
Ta grupa produktów spożywczych dostarcza nam nie tylko witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, ale również tłuszcze, węglowodany, białko pełnowartościowe oraz składniki mineralne, szczególnie wapń. Bakterie probiotyczne w produktach mlecznych fermentowanych poprawia nam florę bakteryjną naszych jelit.

Autor: Patryk

3 grupa produktów spożywczych - jajka

Jajka to następna grupa produktów spożywczych o bogatej wartości odżywczej. Jajka są doskonałym źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, witamin z gr. B, składników mineralnych (makro- i mikroelementy np. wapń, żelazo hemowe, cynk, selen), ale również jajka są doskonałym źródłem tłuszczów, czy też białka pełnowartościowego o bogatej zawartości aminokwasów egzogennych.

Autor: Patryk

4 grupa produktów spożywczych - produkty mięsne, ryby oraz wędliny

Mięso to główny produkt spożywczy, jaki podaje się w stołówkach szkolnych. Zazwyczaj są to kotlety mielone, schabowe, czy też np. gulasz. Ryby również pojawiają się w stołówkach szkolnych, lecz często są smażone, a na dodatek z panierką (jajko i bułka tarta). Jednak należy pamiętać, że mięso jest doskonałym źródłem białka pełnowartościowego, które dostarczają wszelkie aminokwasy egzogenne. Mięso również dostarcza nam dużo tłuszczu (najmniej tłuszczu dostarczają chude mięsa), witamin, szczególnie witaminy B12 oraz składników mineralnych m.in. żelaza, które najlepiej się przyswaja do naszego organizmy (żelazo hemowe). Ryby z kolei są doskonałym źródłem kwasów tłuszczowych nienasyconych (NNKT), szczególnie kwasów omega-3. Tych kwasów najwięcej znajdziemy w rybach morskich. Ryby ponadto dostarczają dużo białka pełnowartościowego (również o bogatej ilości aminokwasów egzogennych), różnych witamin oraz składników mineralnych m.in. jodu, który jest najważniejszym składnikiem mineralnym, który jest potrzebny dla naszej tarczycy (najwięcej jodu zawierają ryby morskie np. makrela, śledź, szprotki itp.). Wędliny stanowią dodatek do naszej kanapki. W żywieniu zbiorowym wędliny powinny być dobrej jakości. One również dostarczają różne składniki pokarmowe.

Autor: Patryk
 
5 grupa produktów spożywczych - masło i śmietana, natomiast 6 grupa produktów spożywczych - wszelkie tłuszcze roślinne i zwierzęce (prócz masła)

Zacznijmy od 5 grupy produktów spożywczych. W tej grupie zaliczamy masło. Masło jest tłuszczem zwierzęcym, który dostarcza nie tylko tłuszcze nasycone, cholesterol, ale również witaminy rozpuszczalne w tłuszczach. Masło powinno być dobrej jakości i powinno zawierać minimum 80% zawartości tłuszczu, o czym była już wcześniej mowa o maśle na blogu. Śmietana również jest źródłem cholesterolu oraz różnych składników pokarmowych, dlatego też zalecam ograniczenie w żywieniu zbiorowym śmietany na rzecz jogurtu naturalnego. Pozostałe tłuszcze to tłuszcze zwierzęce, które również powinny być ograniczone w żywieniu zbiorowym ze względu na zawartość cholesterolu i tłuszczy nasyconych, które z mojego punktu widzenia jako kucharza specjalizującego się w zakresie żywienia zbiorowego, jaki i z punktu widzenia nauk o żywieniu człowieka są niekorzystne dla naszego zdrowia. W przypadku tłuszczów roślinnych ta grupa tłuszczy jak najbardziej powinna pojawić się w posiłkach. Tłuszcze roślinne (szczególnie olej rzepakowy) jest źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych z gr. NNKT (m.in. kwasów omega-3) oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

Autor: Patryk

7 grupa produktów spożywczych - ziemniaki, 8 grupa produktów spożywczych - wszelkie warzywa i owoce z dużą zawartością witaminy C, 9 grupa produktów spożywczych - wszelkie warzywa i owoce z dużą zawartością B-karotenu oraz 10 grupa produktów spożywczych - pozostałe warzywa i owoce

Aby ten artykuł nie był aż zbyt długi, omówię krótko na temat warzyw i owoców. Każda grupa warzyw została osobno wyodrębniona, gdyż każde te warzywa cechują się różną zawartością składników odżywczych. Każde warzywa i owoce dostarczają konsumentom węglowodany, szczególnie błonnika pokarmowego oraz w niewielkiej ilości białka. Ponadto warzywa i owoce są źródłem witamin z grupy B, witaminy A, B-karotenu, witaminy C, ale również różnorodnych składników mineralnych tj. np. cynku, potasu, miedzi, molibdenu, sodu, czy też np. żelaza (niehemowe). Ponadto warzywa i owoce są źródłem m.in. antyoksydantów. W 2016 r. IŻŻ opracował nową piramidę żywieniową i aktywności fizycznej, gdzie warzywa i owoce są podstawą naszej diety. Każde warzywa i owoce powinny pojawić się w każdym posiłku. Najważniejsze jest to, by warzywa i owoce były różnorodne, a w szczególności sezonowe.


Autor: Patryk

11 grupa produktów spożywczych - wszelkie nasiona roślin strączkowych

Ta grupa produktów spożywczych jest dość specyficzna ze względu na dużą zawartość białka. Ta grupa warzyw dostarcza nam dużo błonnika pokarmowego, węglowodanów oraz różnych witamin i składników mineralnych.

Autor: Patryk

12 grupa produktów spożywczych - cukier oraz wszelkie wyroby cukiernicze

Ostatnia grupa produktów spożywczych, która nie cieszy się ogromną sławą. Te produkty spożywcze nie dostarczają żadnych składników odżywczych poza węglowodanami m.in. sacharoza (cukier biały) oraz tłuszczu (najczęściej tłuszcze utwardzane). Nie dość, że te produkty spożywcze mają dużo kalorii, to na dodatek dostarczają nam właśnie tzw. ,,pustych kalorii”. Dlaczego tak ich krytykujemy? Dlatego, że nie tylko słodycze napędzają apetyt na słodycze, ale również spożywanie słodyczy w dużych ilościach powodują różne choroby dietozależne. Czy unikać podawania tych produktów konsumentom w różnych zakładach żywienia zbiorowego typu zamkniętego? Niekoniecznie. To kwestia jedzenia w umiarkowanych ilościach. Sam uwielbiam słodycze i nie wyobrażam sobie ich unikania w mojej diecie. Umówmy się. Same słodycze nie są aż tak szkodliwe, kiedy jemy je w ograniczonych ilościach. Nie mówię, by jeść je codziennie, ale takie wyroby mogą pojawić się w jadłospisie raz w tygodniu. Proponuję, aby dla konsumentów podawać raz w tygodniu ciasta (oczywiście własne robione), budyń na mleku z dodatkami owoców, kisiel, galaretkę z owocami, lody (również własne robione), naleśniki z owocami i cynamonem itp.

Przejdźmy teraz do kolejnej części wpisu, czyli dziennej racji pokarmowej. Jak już wcześniej wspomniałem, iż normy spożycia tych produktów spożywczych, które wyżej wymieniłem, są uwzględnione w dziennej racji pokarmowej. Poniżej podałem ogólne normy spożycia 12 grup produktów spożywczych, które normy spożycia tych produktów spożywczych mogą się różnić w zależności od zastosowanej racji pokarmowej na postawie stawki żywieniowej, ale również wieku, płci, stanu zdrowia itp.*


Ogólne dzienne racje pokarmowe (normy spożycia 12 grup produktów spożywczych), autor: Patryk

To tyle na temat podziału produktów spożywczych na 12 grup oraz ich norm spożycia w oparciu o dzienne racje pokarmowe. Myślę, że wpis ten był edukujący i każda osoba w swoim jadłospisie uwzględni tę grupę produktów spożywczych. Zapraszam do bloga na następne artykuły, jakie się niebawem pojawią na blogu.

Komentarze

  1. Takie posty to ja lubię.
    Nie sądziłam, że można to podzielić aż na 12 grup.
    Proponuję napisać Ci o dietach dla osób mających nietolerancje pokarmowe czy po prostu nie mogących jeść pełnoziarnistych produktów (np. różne kasze czy płatki) albo też o refluksie. Szczególnie ten drugi temat mnie interesuje.
    Osoby z nietolerancją laktozy mogą jeść produkty, które mają niską zawartość tego cukru jak rozumiem? A jak to jest z nabiałem u osób będących na przysłowiowej masie? W sensie robiących masę mięśniową, oczywiście. Różne opinie słyszałam.
    ,,Sam uwielbiam słodycze i nie wyobrażam sobie ich unikania w mojej diecie. Umówmy się. Same słodycze nie są aż tak szkodliwe, kiedy jemy je w ograniczonych ilościach." Popieram, bo też nie mogę bez nich żyć. Czasami naprawdę trudno jest się odzwyczaić.

    OdpowiedzUsuń
  2. Bardzo lubię, jak ktoś mi proponuję, abym napisał na dany temat, gdyż jest tak dużo tematów, że sam mam problem, co mam napisać na blogu. Na razie mam w planie trochę wpisów m.in. o białku, obsłudze konsumenta, historii żywienia i żywności, ale z pewnością coś napiszę na temat, które Pani proponuje.
    Co do nietolerancji laktozy, to prawda, iż można spożywać produkty spożywcze z niską zawartością laktozy np. mleko acidofilne, choć na rynku są dostępne kapsułki z enzymem laktaza, które pomogą trawić laktozę, dlatego też praktycznie osoby z nietolerancją na laktozę mogą pić mleko krowie oczywiście po zażyciu tej kapsułki. Co do nabiału, to jak najbardziej poleca się osobom, którzy robią masę mięśniową. Praktycznie mówiąc, zaleca się wszelkie produkty, które są doskonałym źródłem białka np. ryby, jajka, ale również soja,
    Jeżeli chodzi o słodycze, jeżeli jemy od czasu do czasu, to one nam nie zaszkodzą. Nie wiem, dlaczego aż tak te słodycze są krytykowane przez niektórych dietetyków, gdzie często mówią, nie jedzmy ich, bo są szkodliwe. To samo dotyczy cukru. Nawet słonina, smalec itp. nie zaszkodzi nam, jeżeli nie mamy problemów z cholesterolem oraz jemy raz na jakiś czas. W końcu mamy 1 życie i nie ma sensu sobie czegoś odmawiać. Pozdrawiam i zapraszam ponownie.

    OdpowiedzUsuń
  3. Na wstępie chciałbym podziękować za treściwe komentarze na blogu :)

    Następnie chciałbym przyznać, iż materiał na Pańskim blogu jest bardzo obszerny, zwięzły i treściwy, na pewno będę tu częściej zaglądał. Poza treścią ciekawą samą w sobie, tak sie składa że myśle nad urozmaiceniem w jakiś sposób swojej diety, która wspomoże rozwój fizyczny (Siłownia, i tak dalej) także możliwe że i tutaj znajdę dużo przydatnych informacji :) /Mikołaj

    Dwie Perspektywy Blog [Klik]

    OdpowiedzUsuń
  4. Bardzo ciekawie to wszystko opisałeś, z pewnością będę często wracać do tego posta, nawet przy komponowaniu domowego jadłospisu :)

    OdpowiedzUsuń

Prześlij komentarz

Zasady dodawania komentarzy do bloga Blog o żywieniu zbiorowym:

1. Jeżeli dodajesz komentarz pod postem na moim blogu, jednocześnie akceptujesz moje zasady, jakie panują na moim blogu.
2. Zanim komentarz zostanie opublikowany na moim blogu, zostanie wcześniej sprawdzony przez administratora bloga. Komentarz, który nie narusza moich zasad, zostanie opublikowany.
3. Administrator bloga nie opublikuje komentarza, jeżeli:
- komentarz jest spamem;
- osoba dodająca komentarz dodała link do jakiejś strony internetowej, co ma charakter reklamowy (np. strony o lekach, o suplementach diety, strony dla dorosłych, reklama stron www firm itp.);
- komentarz zawiera słowa niecenzuralne;
- komentarz obraża administratora bloga lub innego komentującego;
- komentarz nie odnosi się ani do czyjegoś komentarza, ani do postu.
4. Komentarze muszą odnosić się do danego tematu posta lub innego dodanego komentarza, jaki pojawił się na moim blogu.
5. Komentarz nie może być reklamą!

Wszelkie pytania, propozycje napisania postu, uwagi itp. proszę kierować na adres e-mail administratora bloga!

Patryk
administrator bloga